किन पृथ्वी भनिए झैं तातिएन त?

दुई जना बसिराखेको कोठामा ४ जना थपिए भने कोठा तेत्तिकै तातेर आउंछ, मुख्य दुई कारणले:
१। कार्बन्डाइअक्साइड को उत्सर्गन जसको कारणले लामो समय सम्म ताप समात्न सक्छ।

२। न्युटनले भने झैं तातोबाट चिसोमा ताप सर्ने प्रक्रियाले जसले गर्दा ३७ डिग्रीको तातो शरीरले कोठामा तातो फाल्छ।
यो त भयो सानो एउटा कोठाको अनुभब। तर बास्तबिकता त पृथ्वी संग पनि मेल खान्छ नै। यी दुबै प्रक्रिया लागू हुन्छ यसको केसमा पनि। कैयौं बनस्पति नास गरेर अहिले ६.८ अरब मान्छे बसिराखेका छन, तिनलाई खुवाउन हजारौं फ़ार्महरु छन जसले तातो मात्रै फाल्ने हैन, कार्बनडाईअक्साइड , अमोनिया, NOx र अरु ताप बोक्न सक्ने पदार्थ बाहिर फाल्दछन अनि अन्तत्वगत्वा पृथ्वी फेरी तात्दछ। एउटा सानो उदाहरणको लागि तलको चित्र हेरौं त! पृथ्वी अरु १-२ डिग्री तात्दा बिरुवामा भएको सजिलै बास्पिकरण हुने जैबिक पदार्थहरू (VOP) पनि बताबरणमा मिसिन्छन अनि पुन उतष्णता थप्ने काम गर्दाछ। NO लाई भष्म गर्ने या मिथेन र कार्बनडाईअक्साइड उत्सर्गन गर्दै अरु तातो बनाउने निर्क्योल गर्दछ यो अध्ययन । तर यसले एउटा अर्को काम पनि गरेको छ उष्णता घटाउने तर अपुग छ यो चित्रमा देखाए जस्तै।
हामीलाई थाहा भैसक्यो कि अब २० बर्षमा नै हिमालयको हिउं आधा सकिने, हिमालय सुख्खा हुने जून कुरा आयो, त्यों समयसीमा ठीक भएन भनेर स्विकारीयो पनि। तर हामीलाई त्राहीमाम पार्ने अनि त्राशदी दिनेलाई टोयोटाले रिकल गरेजस्तो अरु कुनै प्रतिक्रया दिइएन, कस्तो हाइसंचो। साएद कुनै एसिएनले यस्तो भबिस्यबाणी गरेको भए अयौनिक सेलबाट सेल उत्पादन गरें भन्ने कोरिएन प्रोफेसर ह्वांगको नियति पो भोग्न पर्थ्यो होला। सुद्दिपत्र जारी गर्यो सेलायो। तिन अरब मनुष्यको मनमा पुगेको मानसिक उद्बेग कसले देखने? अनि भन्न थाले हामीले भने झैं किन पृथ्वी तातेन।
मेरो छोटो अनुभव
२००७ सालमा ६० बर्ष पछि हिउं पर्यो काठमांडूमा, म बिना तयारी काठमांडू पुग्दा बिमानस्थलमा काम्न पर्यो। अनि भोलिपल्ट देखिको यात्रामा मैले कहिले नदेखेको तुवांलो देखें, थानकोट बाट हेर्दा पहिले बेनीघाट देखिन्थ्यो, त्यों बेलामा नौबिसे देख्न गार्हो भयो। कारण थियो एरोसोल। जताततै बिना नाप नक्साका भोटै तान्न तानिएका धर्का जस्ता धुले बाटो। एउटाको बारी जोगाउन अर्काको बारिबाट लगे पनि हुने, घुम्ती पनि डोजर हिंडे हुने गरेर देशै भरी खनिएका धुले बाटोले देशै भरी धुलो उडाएको छ, अनि लाग्दैन त तुवांलो? अनि यो कचौरा जस्तो काठमांडू बिचरा एसियाको प्रदूषित शहरमा पर्ने भयो तेहि एरोसोलले। घाम कि छिर्न नदिने कि आकासै तीर फ़र्काइएदिएपछि कम तातो त हुने नै भयो। के यसरी नै हामी सेलाउँदै त छैनौं? हुन त ग्लोबल समिटले पनि बैज्ञानिकले प्रक्षेपण गरेको दरमा पृथ्वी नासेलाउने कारण पनि यसैलाई मानेको छ। अब हाम्रो देश मात्रै सेलाएर पनि भएन, सेलाउन भनेर धुलो उडाउन पनि भएन, कालो पत्र नथपुन्जेललाई यस्तै धुलाम्य आकाश त होला है हाम्रो?
न मेलाम्ची आउँछ, न इनार रसाउंछ, न ढुंगे धारा पगलिन्छ, न हाम्रा नेता सुध्रिन्छ्न, न पृथ्वी सेलाउंछ, कस्तो अकरणै अकरणको जालो हो यो?

गाऊंमा अभाव, शहरमा अज्ञानता

आफुले आफ्नो कल्कलाउंदो बाल्यकाल बिताएको भूमि, जहां ठेस लागेका ढुंगाहरू, हाम्फालेका कान्लाहरू झनै चुच्चा र अग्ला बने भने मनै त हो किन किन बहलिहाल्छ, उसै माथी बिदाका दिनमा बस्तुका बंगारा घोट्ने चौर उस्तै या झनै उग्लिएको देखेपछि मन पिरोलिनु स्वभाबिक नै हो। फेरिँदै गरेको भूमिको परिधिसंग नजोडिएको साइनो बोकेर बसेको मातृभूमि जहिले पनि आफैलाई स्वागत गरे झैं लाग्छ। सबैलाई यस्तै हुने भएर त होला मलाई पनि भएको। मातृभूमि प्रति अगाध माया भएरै हो नि, यो भएन, त्यों भएन भन्ने गुनासो गर्न पनि मन लाग्ने। यो गर्न पाए हुन्थ्यो कि त्यों गर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने भाबना उर्लेर आउंदा साथ दिने जमात फेला पार्नु पनि उत्तिकै ठुलो कुरा ठहरिन्छ। तर भैदिंदो रहेछ के भने, गाऊं छोडेर बाहिर जाने र भित्र बस्नेको भाबनाको बेमेलले गर्दा कता कता ती दुई जमातको बिचमा असामन्जस्य रहेको भेउ पाऊन कुनै दुःख गर्नु पर्दैन। जसरी देश छोडेर बाहिर जाने र देशमै बस्ने बिच रहेको राष्ट्रियता सम्बन्धी खाडल छ, उसै गरि जन्मथलो छोडेर बाहिर बस्ने र भित्रै बस्ने बिच पनि। सबैको आ-आफ्नै लूटे धन्दा चलाउन र जिबनोपयोगी पेशा अपनाउन अब गाऊं त के देशै सानो भैसक्यो। हाम्रो बिकासको चरण र सीमाले गर्दा केही बर्षको प्रबाश बसाईले मान्छेलाई खरो उतार्ने, सक्षम बनाउने र देशको आबस्यकता महसूस पनि गराउने हुनाले उपयोगीसिद्द छ भन्ने कुरा घाम जत्तिकै छर्लन्गै छ।
प्रसंग फेरी आफ्नै :हामी सपरिबार ३ बर्ष अगाडी नेपाल जांदा मलाई एक खालको अनौठो अनुभूति भयो जब मैले बाल कौतुहलता डाँडा पाखा भरी छछल्किएको देखेँ। । यति सफा र मनोरम ठाउँमा बसेका बच्चा धुलो, धुवां, चिच्याहटको गोलचक्करमा कति पीर मान्ला भनेको त उल्टो फर्कंदा पो आपत पर्यो। आखिर आफ्नो भन्ने आफ्नै हुंदो रहेछ। त्यों घर, परिबार, नातेदार, सुभचिन्तकको भिडमा बाऊ, आमा र एउटा अपार्टमेन्ट, कहिले कांही गर्ने म:म पार्टी एकदमै फिका ठहरियो। खेल,भाषा र रहन सहनमा एक रुपता नआएपनी एक पर्यबेक्षक मित्रकै भूमिकामा नै सही, एक निमेशमै देश बुझे झै घुलमिल भयो। यसै क्रममा ऊ गाउँ र बजारको स्कुल गयो। अंग्रेजी पढेर के गर्नु, मास्टरले पिटिपिटी घोकाको छ, ऊ झसँग भयो, भो म यो स्कुलमा पढ्दिन भन्यो। हुन त हामीले पढ्न भनेर पठाएका थिएनौ, ऊ स्कुल पुगेर फर्केर आउँदाआउंदै भन्यो "ति मास्टर्लाई नै सिकाउनु पर्ने रहेछ, हामीलाई के सिकाउने?" केही दिन भित्र फेरी गयो गाउँको स्कुल जहाँ शैक्षिक सामाग्रीको नाममा एउटा कालोपाटी छ, चक छ, र एउटा छडि। बस्ने बेन्च र टाउको छेक्ने टिनको पाताले छोपेको चिटिक्कको घर? फेरी प्रश्न गर्‍यो "यत्ती हो स्कुल भबन? तपाईंले पढेको प्राथमिक बिध्यालय यही हो? पढ्ने लाइब्रेरी खै त? तपाईं यस्तै स्कुल पढेर जापान जाने हुनु भएको हो? म नतमस्तक भएं, म त अझ थर्कटीको कथा भनेर रोमान्चित पारौं भनेको उसको फेरिएको अनुहार हेरेर अर्कै स्कुल हो मात्रै भनें,तत्काल बढी केही भनिन। हुन त त्यो स्कुल हामीले पढेको स्कुल भन्दा धेरै स्तरीय थियो। घर नजिकै थियो, सिमेन्ट, रडले बनाएको बकाइदाको घर थियो। १-२ कक्षा पड्दा त हामीहरु थर्कटी बोकेर जान्थेयौ। हुनत तिनै स्कुलका अग्रजहरु हेरेर चित्त बुजाउने बाटो जत्ति पनि थियो। र पनि फेरिएको जमाना र महत्वकांक्षा धान्न सक्ने हालतमा पक्कै छैनन। यस्तै सोच्दै थिएं, अनायास ऊ बोल्यो, केही सोचेछ क्यारे, फेरी थप्यो, "तपाईं जत्तिको भएर हुने भए त म यहीं पढे पनि त होला नि।" बसाइ लामो थिएन, धेरै समयको अनुभब बटुल्ने मौका पनि मिलेन। नेपालबाट फर्किन्दै गर्दा मैले सोधेको प्रश्नको उत्तरमा समेटिएको उसको बिश्लेशण यस्तो रह्यो: प्रक्रितीले भरिएको गाउँमा अभाब धेरै छ, केही सम्पन्नता भएपनि शहरमा अझै अज्ञानता। दुबै ठाउँमा दुबैको अभाव भए पनि मुख्य समस्या यही नै हो भन्ने मेरो पनि ठम्याई छ।
बांकी अर्को भाग।

न सास, न लास, न आशमा पिल्सिएको जीवन

(साभार -सांघु साप्ताहिक, लेखक - अमृता लम्साल ) यहाँको हातेमालोलाइ सादर धन्यबाद।

”एउटा राजनैतिक प्रतिबद्धता बोकेर दुनियाँलाई न्याय दिन भन्दै आफ्नो स्वार्थलाई तिलाञ्जलि दिँदै कानुनचीको प्रमाणपत्र भित्तैमा छोडेर, पढाएर खाँदै आएको क्याम्पसको तनखा तँ नखा भन्दै हिड्नुभएको मेरा दाई ११ बर्षसम्म न सास, न लास न आशको कालो ओडारमा लापत्ता हुनुहुन्छ।” यो भनाई रबिन्द्र ढकालको हो। जसको दाजु अधिवक्ता राजेन्द्र ढकाललाई तत्कालिन सरकारले बेपत्ता पारेको थियो। सशस्त्र जनायुद्धको बेला, त्यतिबेला ३१ बर्षका, कुनै बेला नेपाल बार एसोसिएसन गोर्खाका अध्यक्ष समेत रहिसकेका तथा मानवाधिकारकर्मी राजेन्द्र ढकाल जसलाई तनहुँको जम्दी खोलामा नुहाउँदै गर्दा ७ जनवरी १९९९ को दिन बेल चौतारा प्रहरी चौकीका कुश बिक्रम राणाको कमाण्डमा आएको टोलीले पक्राउ गरेर लगेको थियो।

२०५२ साल फाल्गुन १ गतेदेखि ४० सूत्रीय माग तत्कालिन सरकार समक्षराखी माओवादी जनयुद्धको सुरुवात भएयता नेपाली जनताले यस्ता पीडाहरू धेरै ठूलो मात्रामा भोग्दै आउनुपरेको थियो। किनकि, आन्दोलनलाई तीब्र बनाउने क्रममा माओवादी तर्फबाट कैयौं व्यक्तिहरूलाई सुराकी गरेको, आन्दोलनलाई नसघाएको आदि आदि कारण देखाएर आफूभन्दा अलग बिचार राख्नेहरूलाई यातना दिने, मारिदिने र बेपत्ता बनाउने कार्यगरिएको थियो भने, राज्यका तर्फबाट झनै उग्र भएर कडासेकडा यातना दिने, पक्राउ पूर्जी बिनानै पक्राउ गरेर बन्दीका आफन्त र परिवारजनहरूलाई उनीहरू कहाँ छन्ा् भनेर जानकारी नै नदिने, सोधपुछ गर्ने क्रममा यातना दिँदादिंदै मारिदिने। उनीहरूको लाश समेत गायब पारिदिने घटनाहरू सबै नेपालीले देख्दै र भोग्दै आएको तथ्य सबै सामु छर्लग नै छ्र।

यसै सन्दर्भमा २०६५ साल पुष ८ गते को कुनै एउटा साप्ताहिक पत्रिकामा लोग्शरी कुँवरको नामबाट लेखिएको लेख ”पिपलाडीमा द्वन्दको आलो घाउःउनीहरू कहाँ छन्ा्?” बाट केही पंक्तिहरू उधृत गर्दैछु, त्यहाँ लेखिए अनुसार बेपत्ता पारिएका लोग्ने बारे आफ्नो धारणा राख्दै तारादेवी नामक महिलाको पीडा यसरी पोखिएको छ,”सधैं बम्बई (भारत) गइरहने मान्छे, आजभोलि पनि बम्बई नै गएका होलान्ा् जस्तो लाग्छ।' उनी प्रश्न गर्छिन्ा्, 'स(साना तीन बालबच्चा छन्ा्, उनीहरूलाई पाल्न धौ(धौ छ, मारेकै भए लास दिएको भए पनि ढुक्क हुन्थ्यौँ, लासै नपाएपछि कसरी मरिसके भनेर विश्वास गर्ने?” त्यसै गरी आफ्ना छोराको अत्तोपत्तो पाउन नसकेका सोही गाउँका ५७ वर्षीय कल्याण बोहोरा भन्छन्ा्, ''आफ्नो आँखाले लास नदेखेसम्म छोरो मरेको कसरी विश्वास गरुँ?'' यी पक्तिहरू पनि सोही लेखबाट उधृ्रत गरिएका हुन।

खोज्दै जाँदा यस्ता अभिब्यक्ति, पीडा र दर्दनाक कथाहरू थुप्रै भेटिन्छन्। हुनत, यस्ता कार्यमा हिस्सा लिनेहरूलाई कारवाही गर्ने राष्टि्रय र अन्तरराष्टि्रय ऐन र कानून नभएका होइनन्। तर यहाँ पनि एउटै कुराको कमी छ, त्यो हो, सरकारमा बस्नेहरूको जनता र राष्ट्रप्रति केही गर्ने चाहना नहुनु। यदि बेपत्ता पारिएकाका परिवार र आफन्तजनहरूलाई अलिकति भएपनि राहत दिनै चाहने हो भने त्यसको लागि छट्टै कानून नभएपनि लागु गर्नसकिने नियम र कानूनहरू नभएका होइनन्। जस्तो कि, नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ मा राज्यको दायित्वको ब्याख्या गर्दै भनिएको छ,''सशस्त्र द्वन्दको क्रममा बेपत्ता पारिएका ब्यक्तिहरूको सम्बन्धमा गठित छानबिन आयोगको प्रतिवेदनका आधारमा त्यस्ता ब्यक्तिहरूका पीडित परिवारहरूलाई राहत उपलब्ध गराउने'' अनि फेरि भनिएको छ,''सशस्त्र द्वन्दको क्रममा मानवाधिकारको गम्भिर उल्लंघन गर्ने तथा मानवताविरुद्धको अपराधमा संलग्न ब्यक्तिहरूको बारेमा सत्य अन्वेषण गर्न तथा समाजमा मेलमिलापको बातावरण निर्माण गर्न उच्चस्तरीय सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग गठन गर्ने'' यी बाहेक, प्रहरी ऐन २०१२ ले कुनै ब्यक्तिलाई बिना वारेन्ट पूर्जी पक्राउ गरेको भएमा पक्राउ भएको ब्यक्तिलाई बाटोको म्याद बाहेक २४ घण्टाभित्र अदालतमा पेश गरिसक्नु पनर्,े नागरिक ऐन २०१२ त ब्यवहारमा ल्याउनैको लागि बनाएको भए अझै राम्रो देखिन्छ। जस अनुसार कानून बमोजिमा बाहेक कुनै पनि ब्यक्तिको ज्यान तथा वैयक्तिक स्वतन्त्रता नहरिने, गिरफ्तार भएको ब्यक्तिलाई गिरफ्तार गरिएको कारण सहितको सूचना यथासक्य चाँडो नदिई थुनामा नराखिने, सो ब्यक्तिले रोजेको कानून ब्यबसायीको सल्लाह लिन दिने आदि आदि छन। अन्य कानूनहरूमा कारागार ऐन २०१९, नेपालको सम्बिधान २०४७, सार्वजनिक अपराध र सजाय ऐन २०२७, बिस्फोटक पदार्थ ऐन २०१८, सशस्त्र प्रहरी ऐन २०५८ ले पनि कुनै न कुनै बुँदामा पक्राउ परेकाहरूको पक्षमा बोलेको छ्र। तर जसको हातमा नियम र कानून लागु गर्ने अधिकार र दायित्व रहेको छ उनीहरूलेनै सबै कुरालाई नदेखे जस्तो र नसुनेजस्तो अभिनय गरेर बस्न चाहन्छन भने हजारौ नियम र कानून भएपनि या नभएपनि के नै औचित्य रहन्छ र?

यस बारे पीडित परिवारका रविन्द्र ढकालकै भनाई अघि सारौ ''अफसोच, नयाँ नेपाल बनाउन कस्सिएका पुराना नेताहरू मान्छेको रगत र पसिना चुस्दै पुरानै ढ्याऊ गर्दै दिन काटिरहेछन्। यिनीहरूलाई अरुको एकरत्ति चिन्ता छैन भन्ने कुरा त घाम जत्तिकै छर्लङ्ग छ, तर पनि भन्नेलाई आशै मार्नभने सकिंदो रहेनछ।'' बेपत्ता पारिएकै ब्यक्तिहरूका सम्बन्धमा, राजेन्द्र ढकाल तथा कतिपय बेपत्ता पारिएका ब्यक्तिहरूका तर्फबाट परेको बन्दी प्रत्यक्षीकरण र परमादेश समेतका रीट निवेदनहरूमाथि सुनुवाईपछि २०६४ जेष्ठ १८ गते सर्बोच्च अदालतका माननीय न्यायाधीशद्वय खिलराज रेग्मी र कल्याण श्रेष्ठको संयुक्त ईजलाशले गरेका निर्णय ऐतिहासिक मानिन्छ। त्यो निर्णय प्रहरीले पक्राउ गरी बेपत्ता बनाएको तर गरेकै छैन भनेर जवाफ दिरहेको ६१ जना बेपत्ता पारिएका ब्यक्तिहरूको बारेमा थियो। सो सम्बन्धमा सुरक्षाकर्मीहरूको ”पक्राउ नै नगरेको” भन्ने एकोहोरो जवाफमा विस्वस्त हुन नसकी, अदालतकै संयन्त्रमा विशेष अनुसन्धान समिति गठन गरी प्रतिवेदन अदालत समक्ष प्रस्तुत पनि गरिएको देखिन्छ्र। जस अनुसार, ती ६१ जना मध्येका चक्र बहादुर कटुवाललाई सेनाले हिरासतमा लिई निर्मम यातना दिएको कारण मृत्यु भएको। बेपत्ता पारिएका अधिवक्ता राजेन्द्र ढकाल, बिपिन भण्डारी र दिलबहादुर राइलाई सुरक्षाकर्मले पक्राउ गरी योजनाबद्ध ढंगले बेपत्ता पारेको देखिएकोले जीवित रहेको सम्भावना कम देखिने निस्कर्ष निकालेको छ्र। तसर्थ यी सबै सत्य र तथ्य प्राप्त भैसकेपछि पनि अपराध गर्ने ब्यक्तिलाई सजाय दिन केको आनाकानी हो? कि, उनीहरू पनि कुनै मन्त्री या दलका ठूुला नेताहरूका आफन्त परे? यस बारे पीडितका तर्फबाट रविन्द्र ढकाल प्रश्न तेर्स्याउछन्,''हामी कस्तो देशका नागरिक हौं? कसले, कहाँ, कति बजे, कसरी समातेको सबै जानकारी अदालतले प्रमाणित गरेर सरकारलाइ बुझाई सक्दा पनि न्याय दिन नसक्ने यो नपँुसक सरकारलाई के भरोसाको लागि कर तिर्ने? ११ बर्ष त कुरियो अब के भनेर कुर्नु? यो सरकारलाई के गरेर त्यों काम गराउन सकिन्छ?''

हुन त आजसम्म कति ब्यक्ति बेपत्ता पारिए भनेर यकिनका साथ तथ्याङ्क पनि संकलन गर्नसकिएको देखिन्दैन, अन्तरराष्टि्रय रेडक्रसको ६ जुन २००६ को तथ्याङ्क अनुसार जम्मा ९५५ जन बेपत्तापारिएको सख्या भेटिन्छ र यसमा कञ्चनपुर पिपलाडीका ३० जनाको नाम संकलन गर्नछुटाएको आरोप छ भने इन्सेकले २०६५ जेष्ठ १८ गते जारी गरेको प्रेस विज्ञप्ति अनुसार सुरक्षाकर्मीबाट ८२८ जना र माओवादीबाट १०५ गरी जम्मा ९५५ जना बेपत्ता पारिएको तथ्याङ्क संकलन गरिएको छ्र। तर राज्यद्वारा बेपत्ता पारिएका नागरिकका परिवार समाज (बेपत्ता परिवार समाज) अनुसार ५ हजार भन्दा बढीको दावी गरिएपनि ११६२ को मात्रै नाम उल्लेख गरिएको छ्र। तर जे भएपनि एक जना मात्रै बेपत्ता पारिएपनि त्यो अपराध नै हो र त्यस्ता आपराधिक कार्यगर्ने जो कोहीलाई पनि बिना सजाय छाडेर देशमा दंडहीनतालाई प्रश्रय दिइनु हँुदैन। मूल मुद्दा भनेको यही नै हो।

संयुक्त राष्ट्र संघीय मानवअधिकार उच्चायुक्त लुउसी अर्थले २००७ को जनवरीमा जारी गरेको प्रेस बिज्ञप्तिको एउटा अंश उधृत गर्दै यो लेखको बिट मार्दछु, ''जसविरुद्ध फौजदारी उत्तरदायित्वको प्रमाण छ ती व्यक्तिहरूलाई दण्डहीनतासम्बन्धी अन्तर्राष्टि्रय सिद्धान्तहरू मुताविक न्याय गर्न नागरिक अदालतसमक्ष उभ्याइनुपर्दछ।'' अन्त्यमा, यो लेखले राजेन्द्र ढकालकी पत्नी विमला ढकाल र सात कक्षामा पढ्दै गरेका नाबाक छोरा विवेक ढकाललाई केही मात्रामा भएपनि यो ढाढस पुर्यानवोस्, यो दुःखमा उनीहरू एक्लो छैनन्, अरुले पनि साथ दिनेछन्।

११ बर्ष भयो, न्याय खै?

११ बर्षमा हामीले कै गर्न सक्दैनौं? कपूरी क सिक्दै गरेको बच्चा फलामे ढोका पार गरेर इन्जिनीयर, डाक्टर, या बैज्ञानिक बन्न फाराम बोकेर क्याम्पसको ढोकामा पुग्छ, हिंडेर गए पनि नेपालको १४ अंचल ७५ जिल्ला ४००० गाबिस घुमेर सकिन्छ, साइकिल लिएर निस्कने हो भने सात ओटै महादेश घुमेर सकिन्छ। तर अफसोच, नयाँ नेपाल बनाउन कस्सिएका पुराना नेताहरु मान्छेको रगत र पसिना चुस्दै पुरानै ढ्याऊ गर्दै दिन काटिरहेछन। यिनिहरुलाई अरुको एक रत्ति चिन्ता छैन भन्ने कुरा त घाम जत्तिकई छर्लंग छ, तर पनि भन्नलाई आशै मार्न भने सकिंदो रहेनछ। एउटा राजनैतिक प्रतिबद्दता बोकेर दुनियालाई न्याय दिन भन्दै आफ्नो स्वार्थलाई तिलांजलि दिँदै कानुनचिको प्रमाणपत्र भित्तैमा छोडेर, पढाएर खाँदै आएको क्याम्पसको तनखा तं नखा भन्दै हिड्नुभएको मेरा दाई ११ बर्ष सम्म न सास, न लास न आशको कालो ओडारमा लापत्ता हुनुहुन्छ। कम्युनिष्टलाई जिउँदै खान्छु भन्ने गिरिजा फेरिएर प्रचण्डको कछाडको फेर समात्दै कुर्चिको सपना देख्दै भरे भोलीको घिड्घिडो बोकेर सेलाउँदै छन, तर उनैको सिकार बन्नू भएको मेरा दाइको कुनै अट्टो पत्तो छैन। मुद्दा हालें, ब्याक्तिगत चिठ्ठी लेखें, उनलाई मात्रै हैन उनी पछिका हरेक प्रधानमंत्रिलाई। देउबालाई लेखें, कृष्ण प्रसादलाई लेखें, ग्यानेंद्रलाई लेखें उनको दुबै हैसियतमा(राजा र मंत्राध्यक्ष) अनि प्रचण्डलाई लेखें। केही आश केही भरोसा बोकेका प्रचन्डले बेपत्ता पत्ता लगाउने आयोग बनाउने घोषणा त गरे। तर अरु केही गरेनन। किन हो कुन्नि, यी भारतमा जन्मिएका भनिएका नेपाल केही गर्न आएका भय पो गर्लान कि भन्नु, केही नगर्न आएकालाई चिठ्ठी लेख्न मन लागेना। यिनलाई बरा आफ्नै भाईहरुलाई जागीर खुवाउने हतार छ, मेरा दाई खोज्ने जांगर कहाँबाट पलाउनु?

हामी कस्तो देशका नागरिक हौं? कसले, कहाँ, कति बजे, कसरी समातेको सब्बै जानकारी अदालतले प्रमाणित गरेर सरकारलाइ बुझाई सक्दा पनि न्याय दिन नसक्ने यो नपुँसक सरकारलाई के भरोसाको लागि कर तिर्ने? ११ बर्ष त कुरियो अब के भनेर कुर्ने? यो सरकारलाई के गरेर त्यों काम गराउन सकिन्छ? यहाहरुको धारणा पाउन पाए आभारी हुने थिएं। मेरा दाजु राजेन्द्र ढकालको निम्ति न्यायको याचना सहित।

यही पुष २४ गते बेपत्ता भएको ११ बर्ष पुग्दै गरेको संध्यामा उहाँको सम्झनामा मेरो श्रद्दा सुमन, न्यायको याचना र यहांहरुको नैतिक सहयोग को अपेक्षा।

भबदीय
रबिन्द्र ढकाल

यसरी गरियो नयाँ बर्षलाई स्वागत!

हामीले नयाँ बर्षलाई जापानी परम्परा अनुसार भित्र्यायौं र नमस्कारको घुस खुवाँदै आफ्नो प्रगतिको कामना गर्यौं।

माछाको फूलको परिकार नयाँ बर्षको लागि।

निरंजन ताप्दै परिबारका साथ।

समुद्रबाट निस्कदै गरेको नयाँ बर्षको नयाँ दिनको पुरानो सूर्य।

नयाँ सूर्यका दर्शानाभिलासी मनुष्यगण।

प्रशान्त महासागरबाट निस्कँदै गरेको नयाँ बर्षको नयाँ सूर्य।

नयाँ बर्षको आगमन यसरी भयो:

नयाँ बर्ष २०१० को शुभकामना!!!

जे पुगेन २००९ मा, त्यों पुगोस २०१०मा

जे भयो राम्रो २००९ मा, त्यों रहीरहोस २०१० मा

जति तात्यो पृथ्वी २००९मा, तेती नै सेलाओस २०१० मा

जतिओटा टाएर बले २००९ मा, त्यत्तिनै घटोस २०१० मा

जति बने धारा २००९मा, पानी आओस सबैमा,

चेत आओस नेतामा, सचेतना जनातामा

केरा फलोस डाडामा, रेल आओस तराईमा

नेपालीको हातमै रहोस नेपाल बनाउने चाहना

2०१० को पाबन अबसरमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना !!!

खुसी मेरी क्रिसमस!!!

खस्दै गरेको अप्राकृतिक हिउं।

३-D चस्माबाट देखिएको प्रज्वलित रुख र मेरो परिबार ।

क्रिसमसमा मख्ख परेको रुख।

जिंगल बेलको गेटमा मेरो परिबार

क्रिसमसको आगन त्यसै रमाइलो।

जिंगल बेल नबजे पनि, आफै सान्तासान भएर उपहार दिनु परे पनि, कपास जस्तै हिउं नखसे पनि, आफ्नो चलन नभए पनि यहाँहरु सबैलाई यस मेरी क्रिसमसको मंगलमय शुभकामना!!!